muarifer * ruby, rails ve yazılım geliştirimi üzerine

Derinlemesine ActiveRecord (1)

16/01/07 tarihinde Ruby, Ruby On Rails, activerecord bölümlerinde yer almak üzere yazıldılar.

“Derinlemesine ActiveRecord” Serisi Hakkında

Seride “Ruby On Rails”in kalbi niteli�?inde olan “ActiveRecord” modülüne, barındırdı�?ı sınıflara, nasıl çalı�?tı�?ına, ActiveRecord’un veritabanı tablolarını ili�?kilendirmesine detaylı bir bir inceleme yapılacaktır. ActiveRecord tabloları nasıl bulur, nasıl birbirleriyle ili�?kilendirir, bizim adımıza neler yapabilir soruları sorulacak bunlara örnekler e�?li�?inde cevap verilmeye çalı�?ılacaktır.

Ayrıca yazının sonunda “çok ufak” bir ActiveRecord kopyasına ula�?acaksınız.

ActiveRecord Sınıfı

ActiveRecord Ruby On Railsde “model”lerimiz için kullandı�?ımız sınıfları barındıran “modülün” adıdır. Verilen tabloyu ve tabloya ili�?kilendirilmi�? di�?er tabloları nesnelere çevirerek, tabloyu bir nesne gibi kullanmamızı sa�?lıyor. (Bu sistem Object-relational mapping olarak geçmektedir.)

ActiveRecord ve Ruby On Rails İçerisindeki Görevi

ActiveRecord Rails’in ba�?ımlı oldu�?u paketlerden biridir. ( Aslen Ruby On Rails ActiveRecord gibi olan bir çok modülün birle�?mesinden olu�?mu�?tur. Bu sebeple ActiveRecord’u Rails dı�?ındaki herhangi bir Ruby yazılımında kullanmak yararınızadır. )
Veritabanındaki tabloları Rails’de nesnesel olarak kullanmak için olu�?turdu�?umuz her “model” aslında ActiveRecord modülündeki “Base” sınıfından türetilen bir altsınıftır. ( class ModelAdi < ActiveRecord::Base ) Bu demek oluyor ki; Rails’in tüm veritabanı ile olan i�?lemlerinin yükünü ActiveRecord modülündeki Base sınıfı ta�?ımaktadır. Veritabanını alıp nesne gibi kullanmamızı ActiveRecord modeline borçluyuz.

Yazının devamında ActiveRecord modeline ait detaylı açıklamaların “ilk” kısmını bulabilirsiniz.

ORM, ActiveRecord ‘ un İ�?leme Prensipleri

Kısacası “ORM sayesinde veritabanındaki tabloları bir nesneymi�?çesine kullanabiliriz“.

Bu Nasıl Oluyor?

Ruby yorumlanan bir dil oldu�?u için kaynak kodlarınızın hiç i�?lenmeyecek noktalarında hatalı satırlar olsa bile - di�?er fonksiyonları etkilemeyecek biçimde - (örne�?in tanımlanmamı�? fonksiyonlar) size bir uyarı vermeyecektir. Ta ki; “i�?lem görmeye ba�?layana kadar”

def deneme
bu
bir
ornektir
boyle_bir_fonksiyon_yok?
end
puts "hata vermedi?\nilginç de�?il mi?"

�?rne�?in yukarıda bulunan kaynak kod çalı�?tırıldı�?ında herhangi bir hata vermeyecektir. Oysa ki “bu”, “bir” ve di�?erleri tanımlanmamı�? “�?ey”ler olmasına ra�?men.
Bunun sebebi yukarıda belirtildi�?i gibi bu satırların yazılım tarafından i�?lenmeye ba�?lamamı�? olması.

ActiveRecord ile bunun ilgisi ne?

ActiveRecord’un o çok sevdi�?imiz özelliklerinin ço�?u tamamen bu özelli�?e dayanarak geli�?tirilmi�?tir. �?rne�?in “uyeler” tablomuzun “Uye” isimli modeli oldu�?unu dü�?ünürsek Uye.isim yazarak tablodaki “isim” alanına eri�?im sa�?layabiliyoruz. Aslında bizim “Uye” sınıfımızda (modeller ActiveRecord::Base’ın alt sınıfıdır, yukarıda de�?inmi�?tik) “isim” diye bir de�?i�?ken yok.

Yok, ama nasıl var?

Aslında bu teknik “metaprogramming” olarak geçiyor. Kısacası �?udur ki, yazılımın kodlarının gene yazılım tarafından olu�?turulması. Yazılımın kodlarını olu�?turmak için kod yazmak oldukça ilginç de�?il mi?

Peki Bu Nasıl Oluyor?

Ruby programlama dilinin bize sundu�?u sayısız imkanlardan biri de bu tekni�?i oldukça kolay bir �?ekilde kullanmamızdır. Bulunamayan ve bilinmeyen nesneleri yakalamak için Ruby bize “method_missing” fonksiyonunu sunmu�?tur.

Anladım ama… Nasıl Oluyor?

A�?a�?ıdaki örne�?i inceleyerek konuyu tam anlamıyla anlatabilece�?imi, anlayabilece�?imizi dü�?ünüyorum.

def method_missing(isim)
puts isim.to_s
end
def deneme
bu
bir
ornektir
boyle_bir_fonksiyon_yok?
end

Alaca�?ınız çıktı oldukça ilginç de�?il mi?
Varolmayan fonksiyonları yakaladık ve bunları “string”e çevirip ekrana yazdırdık.

Peki, find_by olayları?

Rails’in müthi�? özelliklerinden biri de sanki yazılım ile konu�?urmu�?çasına find_by_isim(”murat”) diyerek veritabanı ile ileti�?im kurabilmemiz. Bu olayda tamamen method_missing fonksiyonuna ba�?lı olarak i�?lemektedir. Sadece “düzenli ifadeler” ile gerekli sorgulama yapılmaktadır. (olmayan fonksiyon “find_by” ile ba�?lıyorsa sonraki karakterleri al, sorguyu buna göre �?ekillendir)

Biterken

“Derinlemesine ActiveRecord” serimizin ilk bölümünde sistemin nasıl çalı�?tı�?ına dair özet bir inceleme yaptık. İlk bölümü “basit” bir ActiveRecord kopyası yaparak kapatmayı uygun gördüm.

Kaynak Kod: etkinkayit.rb

# Bu modül ve sınıfları tamamen
# ActiveRecord'a benzemek amacıyla
# olu�?turulmu�?tur.
#
# muarifer, murat.celiker@gmail.com

module EtkinKayit

class Ana
def method_missing(method)
if method.to_s =~ /bul_/
puts "Bulunacak: #{$'}"
elsif
# listeden kaydı al
puts "Döndürülecek De�?i�?ken: #{method.to_s}"
end
end
end

end

# UrunGecici < EtkinKayit::Ana biçiminde olu�?turulup
# Yeni bir UrunGecici olu�?turarakta kullanılabilirdi
UrunGecici = EtkinKayit::Ana.new
UrunGecici.bul_kategori
UrunGecici.urun
UrunGecici.bul_urun

Kapanı�?
Serinin bir sonraki bölümlerinde ActiveRecord’a dair gerçekten kullanılabilir bilgilere de�?inece�?iz in�?allah. “Gerçekten kullanılabilir”den kasıt ise Ruby On Rails için kullanabilece�?imiz ActiveRecord özellikleri ve “Base” sınıfına ait fonksiyonlar.

Bu Yazıyı Paylaşın

2 Adet Yorum to “Derinlemesine ActiveRecord (1)”

on 14 Ağustos 2008 at 11:091sadettin

tesekkurler bu güzel paylasım için
on 14 Ağustos 2008 at 11:112murat.celiker

teşekkürler sadettin.

Trackback URI | Yorumlara abone ol (RSS)

Yorum Yazabilirsiniz:

Sayfada yayımlanan yazılar aksi belirtmedildiği sürece Murat Arif Çeliker'e aittir. Yorumlar, yorumu yapan kullanıcıların kendi görüşleridir.
açılış - deneyhane - tasarılar - hakkımda - iletişim -

Sitede altyapı olarak Wordpress kullanılmıştır.