muarifer * ruby, rails ve yazılım geliştirimi üzerine

Derinlemesine ActiveRecord (2)

24/01/07 tarihinde Ruby, Ruby On Rails, Yazılım Geliştirimi, activerecord bölümlerinde yer almak üzere yazıldılar.

Derinlemesine ActiveRecord serisinin ilk bölümünde genel yapı itibariyle sistemin nasıl çalı�?tı�?ına de�?inmi�?tik. Bu bölümde ise sistem ile ilgili kullanılabilir bilgilere de�?inece�?iz. Seride Ruby On Rails’e yönelmenin dı�?ında Ruby uygulamalarımızda da ActiveRecord’u nasıl kullanabilirizin cevabı da aranacaktır.

Makale Yol Haritası

ActiveRecord Nedir, Ne De�?ildir?
Do�?ru Ayarlamalar Nedir? Nasıl Yapılır?
Tablo İli�?kilendirmeleri
- has_one ile basit Yordamlar
- has_many ile Basit Yordamlar
- belongs_to ile Basit Yordamlar
- has_one mı belongs_to mu?
Kapanı�?

ActiveRecord Neler Yapabilir, Neler Yapamaz?

ActiveRecord ayarlandı�?ı sürece bizim adımıza sql komutlarını “sınıf” üzerinden çalı�?tırabilir, alanlar üzerinde genel kontrolleri yapabilir, “trigger” gibiymi�?çesine kendisini kullandırabilir, tablolarımızın birbirleriyle ili�?kilendirmelerini - e�?er do�?ru ayarlanmı�?sa - otomatik yapabilir, ili�?kilendirilmi�? tablolara izin verebilir.
Do�?ru ayarlamalar ile hemen hemen tüm veritabansal i�?lemlerimizi ActiveRecord modülü üzerinden yapabiliriz.

Do�?ru Ayarlar Derken?

�?rne�?in tablo ili�?kilendirmelerinde iki activerecord::base sınıflı nesneyi birbirine ba�?lar ve bunları otomatik tanıması istiyorsak, “foreign_key” olarak model_id �?eklinde kullanmalıyız. (Kullanmıyor isek bunu belirtmeliyiz.)
Veya Rails için, modele ait tablo ismini otomatik bulmasını istiyorsak do�?ru ayarlamalar yapmalıyız. (Otomatik Türkçe tanıması için gerekli kodlar sayfada mevcut.)

Otomatik ayarlamaların dı�?ında tamamı genel kod içerisinden de ayarlanabilir.

Ruby On Rails, model isimlerini otomatik olarak tabloya ba�?layabilir. Bu aslen “Inflector” sınıfındaki düzenli ifadeler sayesinde oluyor. ActiveRecord::Base sınıf (Model) tablo adını bulmak için bu sınıftaki gerekli ayarlara bakıyor. (Inflector.inflections)
Aynı �?ekilde iki tabloyu birbirine ba�?lamak için kullanılan “has_many” ya da di�?erlerinden sonra belirtilen “:model” �?eklindeki de�?er o modelin tablo adını buluyor.

Tablo İli�?kilendirmeleri

Tablo ili�?kilendirmelerini anlamak için netSınav tasarısındaki yapıya dönebiliriz. �?rnek olarak “dersler” ve “sınavlar” arasındaki ili�?kiyi ele alabiliriz. �?rne�?in derse ait bir veya daha (ing.: has many) fazla sınav olabilir. Ayrıca her sınavın da bir dersi vardır. (belongs to)
Derse ait bir çok sınav olabilir ve her sınavın bir dersi vardır. Ayrıca her ö�?retmen yalnız bir derse girebilir (has_one)
�?rne�?in “matematik” dersinde “sayılar”, “türev”, “logaritma” konularına dair sınavlar olabilir. “Türev” sınavı Matematik dersinin sınavıdır.

ActiveRecord modülü çok geli�?mi�? bir yapıdır. Tüm i�?levlerini “RDoc” üzerinden görebilirsiniz. Seride zamanla daha derinlere inilecektir.

Dersler ve Sınavlar tablomuzu olu�?turalım.

CREATE TABLE ogretmenler(
id int(11) NOT NULL auto_increment,
isim varchar NOT NULL,
ders_id INT(11) NOT NULL,
PRIMARY KEY (id)
)
CREATE TABLE dersler (
id int(11) NOT NULL auto_increment,
isim varchar NOT NULL,
PRIMARY KEY (id)
)
CREATE TABLE sinavlar (
id int(11) NOT NULL auto_increment,
isim varchar NOT NULL,
ders_id INT(11) NOT NULL,
PRIMARY KEY(id)
)

“Sınavlar” tablosundaki “ders_id” alanını ActiveRecord otomatik olarak “ders” modeline ba�?layacaktır. model_id biçimindeki alanlar e�?er ili�?kilendirme yapılmı�? ise Rails tarafından birbirine ba�?lanır. Fakat ders_id yerine ba�?ka bir alan kullanılmı�? ise bunu Rails’e bildirmeliyiz. (foreign_key => alan)

has_one & has_many ili�?kilendirmesi

Her ö�?retmenin tek bir derse girdi�?ini ve “Derslere ait birçok sınav” oldu�?unu dü�?ündü�?ümüzde bunu RoR’a �?u �?ekilde belirtebiliriz.

class Ders < ActiveRecord::Base
# has_one ili�?kilendirmesi "ogretmenler" tablosundan birine referans edecek
has_one :ogretmen
# has_many ili�?kilendirmesi dersin birden fazla sınav tablosundan
# veri içerebilece�?ini belirtir
has_many :sinav
# e�?er sınav tablosunda derslere i�?aret eden alan
# ders_id de�?il ise (model_id biçemlid de�?il ise)
# bunu belirtmeliyiz
# has_many :sinav, :foreign_key => 'alan'
end
# Birinci derse ait tüm sınavları kolayca çekebiliriz
ilk_ders_sinavlar = Ders.find(:first).sinav
#
# has_many ile gelen özel komutlar
#
# derse ait sınav listesinin bo�? olup/olmadı�?ını göndürür
ilk_ders_sinavlar.empty?
ilk_ders_sinavlar.create(:isim => 'türev', :ders_id => 1) if ilk_ders_sinavlar.empty?
# < < ile listeye yeni bir sınav ekleyebiliriz
yeni_sinav = Sinav.new
yeni_sinav.isim = "Sayılar"
Ders.find(:first).sinav << yeni_sinav
# size ile adetini ö�?renebiliriz
ilk_ders_sinavlar.size

belongs_to ili�?kilendirmesi
Sınavlar bir derse ait olmak zorundadır, derse ba�?lıdır.

class Sinav < ActiveRecord::Base

# belongs_to sınavın derse ba�?lı oldu�?unu bildirir

# sınav üzerinden derse ula�?mayı çok kolay hale getirir

belongs_to :ders

# e�?er i�?aret edilen farklı isme sahip ise

# :foreign_key ayarı ile bunu belirtmeliyiz

belongs_to :ders, :foreign_key => 'alan'

end

# �?rne�?in tablomuzda ilk dersin "Türev" oldu�?unu varsayarsak

puts Sinav.find(:first).ders.isim

# çıktı "Matematik" olacaktır.

# nil? fonksiyonu ile var olup olmadı�?ını ö�?renebiliriz

puts "Yazılım Hatası: Ders Belirtilmemi�?" if Sinav.find(:first).ders.nil?

has_one ya da belongs_to?

İli�?kilendirmelerde has_one ya da belongs_to kullanırken tablolar arasındaki ili�?kilere göre bunları belirtmeliyiz. “Foreign Key” olan tablo “belongs_to” buna kar�?ın ba�?ka bir alanda kendisine i�?aret edilen tablo “has_one” (has_many içinde geçerli) olarak tanımlanır. Buradaki “foreign key” ibaresi alanın ba�?ka bir tablodaki alana i�?aret etmesini belirtir. (örne�?in sınavlar tablosundaki “ders_id” alanı)

Kapanı�?

ActiveRecord sınıfı tüm veritabansal yükü üzerinizden alabilir. Serinin ilerleyen bölümlerde di�?er ili�?kilendirmelerin yanı sıra farklı tablolar üzerinden birbirine ba�?lanmayı ve daha da derinlere inerek activerecord’ın bir tetikleyici (trigger) gibi çalı�?masını görece�?iz in�?allah.

Bu Yazıyı Paylaşın

Trackback URI | Yorumlara abone ol (RSS)

Yorum Yazabilirsiniz:

Sayfada yayımlanan yazılar aksi belirtmedildiği sürece Murat Arif Çeliker'e aittir. Yorumlar, yorumu yapan kullanıcıların kendi görüşleridir.
açılış - deneyhane - tasarılar - hakkımda - iletişim -

Sitede altyapı olarak Wordpress kullanılmıştır.